Τρίτη, 1 Δεκεμβρίου 2015

ΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΟΣ

Αρχή φόρμας
Η ΚΑΚΗ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ ΝΟΣΟΥΣ, ΑΠΟ ΑΝΟΙΑ ΜΕΧΡΙ ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ.


Δεν αφιερώνετε και πολύ χρόνο στην φροντίδα των δοντιών σας;


Περισσότεροι   από τους μισούς Έλληνες δεν χρησιμοποιούν οδοντικό νήμα και μόνο 1 στους 5 βουρτσίζει τα δόντια του δύο φορές την ημέρα.!!
Άρα δεν είστε μόνος.
Η στοματική υγιεινή είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η  κακή υγιεινή του στόματος κατηγορείται ως υπαίτιος ή συνένοχος  ή  τουλάχιστον ότι  επηρεάζει την γενικότερη υγεία του ανθρώπου και να συσχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την  εμφάνιση ή επιδείνωση σοβαρών ασθενειών και καταστάσεων που έχουν σχέση με την σωματική , νοητική και ψυχική υγεία του.
Πχ έχει άμεση συσχέτιση  με την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων, την ανάπτυξη νόσων του αναπνευστικού, τη γέννηση ελλιποβαρών βρεφών από τις μητέρες,
Η περιοδοντική νόσος επηρεάζει αμφίδρομα τη ρύθμιση και τις επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη, την εκδήλωση επιληψίας  και πολλά άλλα ,
Αναλυτικά
Ø Ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα
Η έλλειψη στοματικής υγιεινής οδηγεί στις δύο αυτές παθήσεις του στόματος.
Ουλίτιδα κατ αρχάς και η οποία εν συνεχεία εξελίσσεται σε περιοδοντίτιδα 
Η περιοδοντίτιδα είναι μία από τις κυριότερες παθήσεις της στοματικής κοιλότητας, η οποία αποτελεί προάγγελο σοβαρών ασθενειών σε ζωτικά όργανα του ανθρώπινου οργανισμού.
Πρόκειται για μία σοβαρή φλεγμονή των ούλων, η οποία προκαλεί βλάβη στο οστό, που στηρίζει τα δόντια. Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι 44%-57% του συνολικού πληθυσμού εμφανίζουν μέτριας βαρύτητας περιοδοντική νόσο, ενώ περίπου 10% παρουσιάζουν βαρύτερες μορφές της νόσου.
Τα μικρόβια που προκαλούν την περιοδοντίτιδα εισβάλλουν στο αίμα και μεταφέρονται σε ζωτικά όργανα προκαλώντας λοιμώξεις.
Αλλά ίσως θα πρέπει να λάβετε υπ’ όψιν σας ότι η φροντίδα των δοντιών και των ούλων, δεν σας προφυλάσσει μόνο από την τερηδόνα και την κακή αναπνοή. Η καθαριότητα του στόματος είναι άμεσα συνδεδεμένη με την καλή γενική υγεία του οργανισμού.
Τα ούλα σας δεν θα πρέπει να ματώνουν, ούτε να είναι πρησμένα και κόκκινα. Όσοι έχετε παρατηρήσει κάτι τέτοιο να ξέρετε ότι έχετε ουλίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των ούλων, η οποία οφείλεται στα μικρόβια που υπάρχουν στα υπολείμματα τροφών και στην πέτρα που είναι προσκολλημένη στα δόντια σας.
Αν η κατάσταση αυτή δεν αντιμετωπιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί η φλεγμονή να προχωρήσει στο οστό που στηρίζει τις ρίζες των δοντιών και να το κάνει να απορροφηθεί, με αποτέλεσμα τη σταδιακή αύξηση της κινητικότητας και την απώλεια των δοντιών. Η φλεγμονή του στηρικτικού οστού των δοντιών ονομάζεται περιοδοντίτιδα.
Η περιοδοντίτιδα πολύ γρήγορα θα οδηγήσει σε αποστήματα , υποχώρηση των ούλων , ευαισθησία των δοντιών  και  κινητικότητα των δοντιών .
Ø Κακοσμία του στόματος
Η κακοσμία του στόματος , μπορεί να έχει διάφορες αιτίες, αλλά στην πρώτη θέση είναι η κακή υγιεινή του στόματος και των δοντιών. Τα υπολείμματα τροφών που μένουν στο στόμα, αρχίζουν να αποσυντίθενται και να μυρίζουν. Όσο λιγότερο βουρτσίζετε, τόσο πιο πολλά μικρόβια αναπτύσσονται και προκαλούν δυσοσμία.
Επίσης κάποιοι άνθρωποι έχουν πιο βαθιές αυλακώσεις στην επιφάνεια της γλώσσας, οι οποίες βοηθούν στην κατακράτηση μικροβίων, τα οποία είναι υπεύθυνα για τη δυσοσμία. Αν έχετε τέτοιες βαθιές αύλακες στην γλώσσα, συνίσταται μετά το βούρτσισμα των δοντιών να καθαρίζετε και τη γλώσσα με ειδικά ξέστρα που μπορείτε να βρείτε στα φαρμακεία.
Ø Τερηδόνες
Κακή Υγιεινή του στόματος  σε συνδυασμό με διατροφή πλούσια σε υδατάνθρακες και ειδικά σε ζάχαρη θα οδηγήσουν αργά ή γρήγορα σε τερηδονισμό των δοντιών ,  ξεκινώντας από τα ενδιάμεσα των δοντιών και από τις αυλακώσεις των δοντιών .
Η τερηδόνα αργά η γρήγορα θα οδηγήσει σε καταστροφή κατ αρχάς της αδαμαντίνης , εν συνεχεία της οδοντίνης και τέλος στην καταστροφή όλου του δοντιού.

Ø Πόνος
Η τερηδόνα με την καταστροφή της οδοντίνης θα οδηγήσει  στην ευαισθησία των δοντιών στο κρύο και στο ζεστό εν συνεχεία  σε αμβλύ και μετά  σε οξύ πόνο ο οποίος μπορεί να φτάσει σε ανυπόφορο σημείο .


ØΑποστήματα
Η κατ εξακολούθηση παραμέληση των δοντιών θα οδηγήσει σε νέκρωση των πολφών (νεύρων ) των δοντιών που θα οδηγήσει σε οδοντοφατνιακά αποστήματα  και  πολλές φορές σε πολύ άσχημες και επικίνδυνες καταστάσεις που μπορεί να απειλήσουν μέχρι και την ζωή του ασθενούς.


Ø Απώλεια των δοντιών
Η κακή υγιεινή που θα οδηγήσει σε τερηδόνες και σε περιοδοντίτιδα  αν συνεχισθεί θα έχει σαν αποτέλεσμα την απώλεια των δοντιών είτε από την πλήρη καταστροφή  της οδοντικής της ουσίας είτε από την ακραία κινητικότητα που εκδηλώνεται στην τελευταία φάση της περιοδοντίτιδας , πριν την απώλεια(εξαγωγή ) των δοντιών.

Ø Καρδιοαγγειακά νοσήματα
Τα τελευταία χρόνια, μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν συσχέτιση ανάμεσα στην παρουσία περιοδοντίτιδας και την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Οι διάφορες ουσίες, που εκκρίνονται από τα παθογόνα μικρόβια, προκαλούν δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, που είναι γνωστό ότι αποτελεί την αρχή της αθηροσκληρωτικής διαδικασίας. Μάλιστα, εκτιμάται ότι όσοι πάσχουν από περιοδοντική νόσο διατρέχουν 2-7 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων (οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο και αθηροσκλήρωση).
Πολλές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να υπάρχει σχέση μεταξύ της ουλίτιδας και περιοδοντίτιδας και των καρδιακών νοσημάτων, με κοινό χαρακτηριστικό την ύπαρξη φλεγμονής. 
«Η βελτίωση της στοματικής υγείας πιθανόν μειώνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου», ήταν το συμπέρασμα μιας από τις μελέτες.
 «Η περιοδοντική νόσος, η οποία προκαλείται από τα παθογόνα βακτήρια του στόματος, μπορεί να συμπεριληφθεί ως ένας από τους πολλούς παράγοντες κινδύνου των καρδιακών νοσημάτων», κατέληξε μια άλλη μελέτη.
Επίσης μεγάλοι κίνδυνοι μπορεί να υπάρξουν σε ασθενείς με διάφορα προβλήματα της καρδιάς και επεμβάσεις σε αυτήν .
Έτσι μπορούμε να κατατάξουμε τους ασθενείς  με  περιοδοντική φλεγμονή σε δύο κατηγορίες κινδύνου :
Α. ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Ασθενείς με προσθετικές βαλβίδες ( περιλαμβανομένων και των βιοπροσθετικών βαλβίδων και των ομοιομοσχευμάτων), Conduits και εμβαλώματα.
Ασθενείς με χειρουργικές επικοινωνίες ( Shunts).
Ασθενείς με προηγούμενα προβλήματα ενδοκαρδίτιδας.
Ασθενείς με συγγενείς κυανωτικές καρδιοπάθειες (π.χ. μονήρης κοιλία, τετραλογία του Fallot, μετάθεση των μεγάλων αγγείων κ.λ.π.).
Ασθενείς με χειρουργικά διορθωμένη ενδοκαρδιακή βλάβη.

      
Β. ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΥ ΚIΝΔYΝΟΥ
·        Ασθενείς με οποιαδήποτε συγγενή καρδιοπάθεια που δεν υπάγεται στην κατηγορία Α ή Γ
·        Ασθενείς με βαλβιδοπάθειες , συνεπεία ρευματικού πυρετού
·        Ασθενείς με υπερτροφική αποφρακτική μυοκαρδιοπάθεια
·        Ασθενείς με πρόπτωση της μιτροειδούς και συνοδό, ανεπάρκεια της μιτροειδούς ή και πάχυνση της βαλβίδας.
Σε οδοντιατρικές επεμβάσεις που προκαλούν αιμορραγία των ούλων ή των βλεννογόνων της στοματικής κοιλότητας, περιλαμβανομένων των περιοδοντικών επεμβάσεων, των εξαγωγών , τοποθέτηση εμφυτευμάτων κλπ., πρέπει να γίνει χημειοπροφύλαξη για πιθανό κίνδυνο ενδοκαρδίτιδας.
Γ. ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ ΧΗΜΕΙΟΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΓΙΑ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ
Μεμονωμένη μεσοκολπική επικοινωνία δευτερογενούς τύπου ( ostium swecundum)
·        6 μήνες μετά την επέμβαση σε  περιπτώσεις μεσοκολπικής επικοινωνίας , μεσοκοιλιακής επικοινωνίας , βατού αρτηριακού πόρου ή γενικά σε χειρουργικά διορθωμένη ενδοκαρδιακή βλάβη, με ελάχιστη ή καθόλου υπολειπόμενη αιμοδυναμική επιβάρυνση,
·        Πρόπτωση της μιτροειδούς χωρίς συνοδό φύσημα ανεπάρκειας της βαλβίδας.
·        Σε αορτοστεφανιαία παράκαμψη.
·        Σε λειτουργικά ή αθώα καρδιακά φυσήματα.
·        Σε ιστορικό νόσου Kawasaki χωρίς βαλβιδική δυσλειτουργία.
·        Σε ιστορικό ρευματικού πυρετού χωρίς βαλβιδική δυσλειτουργία.
·        Σε καρδιακή βηματοδότηση ( διαφλέβια ή επικαρδιακή ) ή εμφύτευση αυτόματου απινιδωτή. 
Ø Πνευμονοπάθειες
Τα μικρόβια που υπάρχουν στο στόμα μας, συνεχώς τα εισπνέουμε και στους πνεύμονές μας. Αυτό για έναν υγιή άνθρωπο δεν είναι πρόβλημα.
Σε έναν οργανισμό όμως με μειωμένο ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να προκαλέσουν χάος.
Η περιοδοντίτιδα  συνδέεται άμεσα  με την εμφάνιση νόσων του αναπνευστικού, όπως είναι η πνευμονία και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, για τις οποίες ευθύνεται η εισρόφηση μικροβίων από το στοματοφάρυγγα.
Σε ασθενείς με βρογχικό άσθμα σε τελευταίες έρευνες που έχουν γίνει, θεωρείται απαραίτητο η άριστη στοματική υγεία για την καλύτερη εξέλιξη του βρογχικού άσθματος και εν γένει των λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι, σύμφωνα με μελέτες, τα άτομα με κακή στοματική υγιεινή αντιμετωπίζουν κατά 4,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης χρόνιας αναπνευστικής νόσου σε σχέση με εκείνους που φροντίζουν να έχουν ένα υγιές στόμα.
Μια μεγάλη μελέτη, έδειξε άμεση σχέση μεταξύ κακής στοματικής υγείας και ενδονοσοκομειακής πνευμονίας. Η βελτίωση της στοματικής υγιεινής είχε ως αποτέλεσμα την μείωση της εμφάνισης πνευμονίας κατά 40%.
Με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, ο ρόλος της περιοδοντικής θεραπείας στη μείωση του κινδύνου για νόσο του αναπνευστικού, αποτελεί σημαντικό παράγοντα βελτίωσης της ποιότητας ζωής των ασθενών


Ø    Καρκίνος του στόματος
Σ ένα στόμα με κακή υγιεινή και όπου όλα ή σχεδόν όλα τα δόντια θα είναι τερηδονισμένα  αν όχι κατεστραμμένα .
Σε ένα τέτοιο στοματικό περιβάλλον, θα υπάρχει πάντοτε μεγάλος κίνδυνος να εμφανιστεί καρκίνος  του στόματος , λόγω της συνεχούς τριβής και τραυματισμού   των μαλακών ιστών  επί των οξύαιχμων κατεστραμμένων δοντιών.

Ø Σακχ. Διαβήτης
Είναι γνωστό στους οδοντιάτρους ότι οι ασθενείς με διαβήτη έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν από περιοδοντίτιδα. Η σχέση των δύο όμως είναι αμφίδρομη. Η κακή στοματική υγεία είναι παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη διαβήτη, κυρίως λόγω της ύπαρξης φλεγμονής.
Μη εύκολα ελεγχόμενος διαβήτης συσχετίζεται άμεσα με κακή στοματική υγιεινή ιδιαίτερα με ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα.
Μελέτες δείχνουν ότι σε ασθενείς με διαβήτη και περιοδοντίτιδα, όταν επιτευχθεί σταθεροποίηση και βελτίωση της τελευταίας, ελέγχεται καλύτερα και ο διαβήτης.
Ø Στυτική Δυσλειτουργία
Η χρόνια περιοδοντική νόσος προκαλείται από βακτήρια του στόματος, τα οποία δημιουργούν φλεγμονές στα ούλα και πολύ εύκολο περνούν στην κυκλοφορία του αίματος. Η παρουσία αυτών των βακτηρίων έχουν συσχετισθεί με αγγειακά προβλήματα, μεταξύ των οποίων και  στυτική δυσλειτουργία.
Οι άντρες με σοβαρή ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα  διαπιστώθηκε πως είχαν 3,29 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάσχουν από στυτική δυσλειτουργία έναντι εκείνων που δεν έπασχαν από περιοδοντικά προβλήματα.

Ø Επιπλοκές κύησης
Η ουλίτιδα προσβάλει το 60 – 75 % των εγκύων. Η κακή στοματική υγεία της εγκύου μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο τοκετό και χαμηλό βάρος του νεογέννητου.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, οι έγκυες γυναίκες, που έχουν βαριά περιοδοντική νόσο, αντιμετωπίζουν κατά 7,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο να γεννήσουν πρόωρα, σε αντίθεση με τις έγκυες, που έχουν υγιή δόντια. Επίσης, έρευνες έχουν δείξει η περιοδοντική νόσος ενοχοποιείται για την μείωση του βάρους του νεογέννητου βρέφους κατά 25%.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι υπάρχουν δύο πιθανοί μηχανισμοί για αυτό: η ύπαρξη φλεγμονής στο στόμα και τα παθογόνα βακτήρια που μπαίνοντας στην κυκλοφορία του αίματος από το στόμα μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή του πλακούντα.
Η ασφαλής περίοδος για οδοντιατρική θεραπεία κατά την εγκυμοσύνη είναι το 2ο τρίμηνο. Σε περίπτωση που σχεδιάζεται εγκυμοσύνη, θα πρέπει να γίνει μια προληπτική επίσκεψη στον οδοντίατρο.


Ø Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
Τα άτομα με περιοδοντική νόσο έχουν 4,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (ΧΝΑ). Αυτό καθιστά την κακή στοματική υγεία  το πιο ισχυρό προγνωστικό παράγοντα της ΧΝΑ..

Ø Γεροντική άνοια
Σε μία μελέτη που έγινε σε οίκους ευγηρίας στην Αμερική, βρέθηκε ότι  υπάρχει σχέση μεταξύ της κακής στοματικής υγείας και της άνοιας. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 5.468 ανθρώπους για 18 χρόνια και παρατήρησαν ότι, μεταξύ των ατόμων που ακόμη είχαν τα φυσικά τους δόντια, αυτοί που δήλωσαν ότι δεν βουρτσίζουν τα δόντια τους καθημερινά, είχαν 22% - 65% μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια, από αυτούς που δήλωσαν ότι βουρτσίζουν 3 φορές την ημέρα.

Ø Επιληψία  και στοματική υγιεινή
Σε ασθενείς με φτωχή στοματική υγιεινή και ειδικά με περιοδοντίτιδα, έχει φανεί από έρευνες , ότι υπάρχει μεγάλη σχέση με  την ανθεκτική επιληψία καθώς και με την συχνότητα των κρίσεων αυτής της ασθένειας..
Μελέτες σε ασθενείς που  βελτίωσαν  την  περιοδοντική τους κατάσταση, είχαμε   μείωση του αριθμού και της έντασης των κρίσεων
.
Ø Παράπλευρα Προβλήματα και Επιπτώσεις
Η απώλεια των δοντιών αργά ή γρήγορα θα οδηγήσει σε αισθητικά προβλήματα και προβλήματα εμφάνισης , ιδιαίτερα λόγω της απώλειας των προσθίων δοντιών .
Η απώλεια των δοντιών όπως όλοι καταλαβαίνουμε θα οδηγήσει σε πολλά  προβλήματα και επιπτώσεις από την όλη κατάσταση
·        Ψυχολογικά προβλήματα
·        Προβλήματα σχέσεων
·        Κοινωνικά προβλήματα
·        Επαγγελματικά προβλήματα
·        Οικονομικά προβλήματα
·        Προβλήματα εξεύρεσης εργασίας
·        Το άτομο που έχει χάσει τα δόντια ,έχει έντονο πρόβλημα εμφάνισης, με αποτέλεσμα   παύει να χαμογελάει ακόμα και να μιλάει επειδή  έχει  συναίσθηση  της εμφάνισης του όταν ανοίγει το στόμα του για να μιλήσει ή πολύ περισσότερο να χαμογελάσει ,
·        Προβλήματα επικοινωνίας. Κλείνεται στον εαυτό του, μειώνει τις επαφές του στις εντελώς απαραίτητες και γενικώς η όλη κατάσταση του γίνεται ένα μόνιμο άγχος..
·        Πέραν αυτής της ψυχολο-κοινωνικής κατάστασης δημιουργούνται λειτουργικά προβλήματα ως προς την μάσηση και την  ομιλία που επιδεινώνουν την όλη κατάσταση.
Τα παρά πάνω προβλήματα και οι  επιπτώσεις απο την κακή υγιεινή και την περιοδοντίτιδα , έχουν  μεγάλο αντίκτυπο  στην επαγγελματική καριέρα του ασθενούς. Όχι μόνο στο θέμα της επικοινωνίας με τους γύρω του (Πελάτες, προσωπικό, προϊσταμένους κλπ) αλλά και στο θέμα των χαμένων εργατοωρών , χαμένων εσόδων κλπ  

Τέλος πέραν των αναφερθέντων προβλημάτων στην στοματική κοιλότητα , την  γενικότερη υγεία και τις παράπλευρες επιπτώσεις , η  όλη κατάσταση λόγω της  μειωμένης ικανότητας μάσησης, ομιλίας, γεύσεως, εμφάνισης και γενικώς της επικοινωνίας, οδηγεί σε υποβάθμιση της ποιότητας ζωής του ασθενούς .


ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Προσέχουμε την στοματική μας υγιεινή για να έχουμε όχι μόνο τα δόντια μας αλλά και την υπόλοιπη μας υγεία, σωματική και ψυχική και χωρίς προβλήματα στις κοινωνικές , επαγγελματικές και σεξουαλικές μας σχέσεις και για μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

v Κείμενο- Βιβλιογραφικη Έρευνα: Κριτσωτάκη Μαρία Ειρήνη
          Φοιτήτρια Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
v Επιμέλεια: Κριτσωτάκης Σταύρος
          Χειρ. Οδοντίατρος


Εάν σας αρέσει το blog  μας , κάνετε  εγγραφή, για να ενημερώνεστε ανελλιπώς.

Περισσότερες πληροφορίες για την συσχέτιση στοματικής υγείας και γενικής υγείας ,  στα Links του blog μας Kiss & Smile

Πηγές:
American Academy of Periodontology;
Clinical Calcium, 2012 Dental Update, 2010;
 South Asian Journal of Cancer, 2012;
Cancer Prevention Research, 2013
Journal of Clinical Nursing, 2010;
Ginekologia Polska, 2012;
Dental Clinics of North America, 2013
Journal of General Internal Medicine, 2008;
 Current Opinion in Nephrology and Hypertension, 2010
 American Journal of Kidney Disease, 2008;
 Journal of Periodontology, 2010
 Annals of Periodontology, 1998;
 Diabetes Care, 2010;
Diabetes and Metabolism Journal, 2012;
Journal of Applied Oral Science, 2013
Annals of Periodontology, 2003;
Journal of Periodontology, 2013
 Internal and Emergency medicine, 2011;
International Journal of Oral Science, 2012;
 Nursing Research, 2013
Journal of the American Geriatrics Society, 2012;



Κυριακή, 10 Μαΐου 2015

ΑΦΘΕΣ / Επανεμφανιζόμενη Αφθώδης Στοματίτιδα (ΕΑΣ)


Άφθες:  Ένας επώδυνος αθώος μπελάς!
Οι άφθες (γνωστές και ως «άφτρες») είναι επανεμφανιζόμενες πληγές στον στοματικό βλεννογόνο σε μορφή εξελκώσεων. Η πληγή αυτή εκτείνεται όχι τόσο δε βάθος αλλά περισσότερο σε έκταση και μόλις διαπερνά την επιφάνεια του βλεννογόνου.
Τα άτομα που τις εμφανίζουν είναι κατά τα άλλα υγιή.
ΣΗΜΕΙΑ- ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ  ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ
Άφθα στην γλώσσα 
Τα σημεία που προσβάλλονται συνήθως είναι οι κινητές μη- κερατινοποιημένες επιφάνειες του στόματος, δηλαδή τα χείλη (εσωτερικά) , η παρειά (μάγουλο), η γλώσσα , η υπερώα (ουρανίσκος)  και το έδαφος του στόματος.
Ο αριθμός των αφθών που μπορούν να εμφανιστούν είναι μικρός και έχουν μορφή επιφανειακών κυκλικών ελκώσεων.

Εμφανίζεται κάθε λίγες εβδομάδες, χωρίς εμφανή αιτία
Ο πόνος που εμφανίζεται κατά την λήψη της τροφής , χειροτερεύει την ποιότητα ζωής του ατόμου. Ιδιαίτερα όταν η τροφή είναι σκληρή ή περιέχει σε μεγάλες ποσότητες αλάτι, ξύδι, λεμόνι ή καυτερά καρυκεύματα .
Πιθανά, μειώνονται οι εκδηλώσεις στη μέση ηλικία.
Οι άφθες  χωρίζονται σε 3 κατηγορίες:
Α)Ελάσσων ΕΑΣ
Μικρή άφθα στον ουρανίσκο
Είναι η πιο συχνή μορφή και αποτελεί το 50% των περιπτώσεων. Οι άφθες εμφανίζονται στον μη-κερατινοποιημένο βλεννογόνο και το σχήμα τους είναι οβάλ με μέγεθος μικρότερο από 8 χιλιοστά. Ο αριθμός τους είναι συνήθως από μία έως πέντε.
Επουλώνονται μέσα σε 1-2 εβδομάδες και δεν αφήνουν σημάδια και ουλές στο εσωτερικό του στόματος.
Συχνότερη ηλικιακή ομάδα εκδήλωσης: 10-20 έτη
Β)Μείζων ΕΑΣ
Αποτελεί το 25% των περιπτώσεων. Σε αυτήν την
Μεγάλη άφθα στο χείλος
κατηγορία οι άφθες εμφανίζονται σε όλες τις επιφάνειες του στοματικού βλεννογόνου. Το σχήμα τους είναι και πάλι οβάλ, όμως το μέγεθος τους είναι μεγαλύτερο απ’ ότι στην ελάσσονα και κυμαίνεται στα 5-15 χιλιοστά. Ο αριθμός τους είναι ο ίδιος (1-5).
Ωστόσο, ο χρόνος επούλωσης τους είναι αρκετά μεγαλύτερος, καθώς ανέρχεται στους 4 μήνες, και αφήνουν σημάδι μετά την παρέλευση τους.
Συχνότερη ηλικιακή ομάδα εκδήλωσης: 5-20 έτη
Γ) Ερπητόμορφη ΕΑΣ
Ερπητόμορφη στοματίτιδα ΕΑΣ
Αποτελεί το 25% των περιπτώσεων. Οι άφθες εμφανίζονται στον μη-κερατινοποιημένο βλεννογόνο και το σχήμα τους είναι στρογγυλό ή ακανόνιστο με μέγεθος μικρότερο από 3 χιλιοστά. Ο αριθμός τους είναι συνήθως από πέντε έως είκοσι.
Η επούλωση τους επέρχεται μέσα σε δύο μήνες και δεν αφήνουν σημάδι.
Συχνότερη ηλικιακή ομάδα εκδήλωσης: 20-35 έτη.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ
Δεν υπάρχουν έγκυρα στοιχεία, αλλά μάλλον πρόκειται για παγκόσμια ασθένεια και υπολογίζεται ότι έχει επηρεάσει το 5-50% των ατόμων, ανά τον κόσμο.
Οι νέοι προσβαλονται περισσότερο απο αφθες
Μπορεί να εμφανιστεί στην 1η δεκαετία της ζωής, αυξάνεται όμως η συχνότητα εμφάνισής της στην 2η και 3η δεκαετία.
Έχει παρατηρηθεί  ότι μειώνονται οι εκδηλώσεις στη μέση ηλικία.
Παρατηρούνται συνήθως σε άτομα με ψηλό κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο, σε περιπτώσεις που και οι 2 γονείς έχουν προσβληθεί αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης  και σε περιόδους διακοπής του καπνίσματος.

 ΑΙΤΙΟΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ
Δεν υπάρχει οριστική απάντηση, αλλά οι άφθες όλων των κατηγοριών  κατατάσσονται στα αυτοάνοσα.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Άφθα από τραυματισμό  από Οδοντοστοιχία και 
 Ορθοδοντικό μηχανισμό
Τοπικό τραύμα: π.χ. ιατρογενείς παράγοντες, πληγές από ορθοδοντικά μηχανήματα η μερικές ή ολικές οδοντοστοιχίες
Έχει παρατηρηθεί σε περιόδους αυξημένου άγχους και stress πχ σχολικές εξετάσεις , μετά από  διακοπή του καπνίσματος, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εξέλκωσης.
Ο μηχανισμός που δρα δεν έχει διασαφηνιστεί. Διάφορες έρευνες δείχνουν τη σύνδεση των δύο, αλλά πιθανώς να αποδεικνύουν περισσότερο τη σχέση μεταξύ τρόπου ζωής και κινδύνου εμφάνισης ελκών.
Μολύνσεις:  Καμιά   συσχέτιση με ιούς και μικρόβια. Έτσι, ο κίνδυνος επανεμφάνισης αφθών είναι μικρός σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής, όπως συμβαίνει στην προσβολή από τον HIV. (Πιθανή έμμεση συσχέτιση με τον H.Pylori).
Μπορεί οι πληγές να επιμολυνθούν από μικρόβια αλλά ΔΕΝ οφείλονται σε μικρόβια.
Αλλεργίες τροφίμων: Μερικοί ασθενείς αναφέρουν επιδείνωση των συμπτωμάτων με λήψη σοκολάτας, φρούτων και τυριού. Ακόμη, πολλοί απ’ τους ασθενείς παρουσιάζουν αλλεργία στο αγελαδινό γάλα και διακόπτοντας τη λήψη του μειώνονται οι εξελκώσεις
Αιματικές ανεπάρκειες:  20% περίπου των ασθενών παρουσιάζουν έλλειψη σιδήρου

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΦΘΩΝ (από την πλευρά του γιατρού)
ΙΣΤΟΡΙΚΟ:
·             επανεμφανιζόμενες ελκώσεις του στόματος
·             Χωρίς ανιχνεύσιμο τοπικό αίτιο
Πολλαπλές Άφθες
·             Χωρίς πυρετό, βλεννοδερματικά, οφθαλμικά ή συμπτώματα από τα γεννητικά όργανα
·             Χωρίς γνωστή γαστρεντερική ή αιματολογική πάθηση
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΗΜΑΤΑ :
·             1-5 επιφανειακές στοματικές ελκώσεις, κίτρινο περίβλημα, κόκκινο «φωτοστέφανο» (αν και πολλές φορές ο πόνος παρουσιάζεται πριν την εξέλκωση)
·             Συνήθως, χωρίς διογκωμένους λεμφαδένες (λεμφαδενοπάθεια)
·             Δεν υπάρχουν σημάδια αναιμίας.
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ:
Δεν απαιτούνται
Όταν είναι μια εξέλκωση η οποία κρατάει πάνω από 1 μήνα πρέπει να ελεγχθεί  και να αποκλεισθεί άλλη περίπτωση όπως πχ καρκίνος και αυτό βέβαια σε περιπτώσεις που πρώτη φορά εμφανίζεται στο στόμα και όχι σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων  αφθών.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Η άφθα είναι κάτι αρκετά συχνό, που δε μεταδίδεται και δε συνδέεται με συστηματικά νοσήματα, γι’ αυτό και η εμφάνισή της δεν πρέπει να μας αγχώνει. Ωστόσο, είναι κάτι που δεν έχει άμεση λύση και πιθανώς να μας ταλαιπωρεί για αρκετό καιρό.
ΦΑΡΜΑΚΟ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ.
Αν δεν κάνει τον κύκλο του η νόσος αυτή δεν περνάει.
Η καλή στοματική υγιεινή μειώνει τον χρόνο αποθεραπείας, γιατί εάν επιμολυνθούν οι μικρές πληγές  από διάφορα μικρόβια που ενδημούν στο στόμα  ,  ο χρόνος επούλωσης θα είναι μεγαλύτερος και τα συμπτώματα θα είναι πιο έντονα.
Γι’ αυτό είναι καλό να χρησιμοποιούμε ατραυματικές μεθόδους καθαρισμού των δοντιών κατά αυτό το διάστημα, όπως είναι μια  μαλακή οδοντόβουρτσα.
Αντιμικροβιακά στοματοπλύματα, δεν βοηθούν στη μείωση του χρόνου παραμονής της άφθας στο στόμα, αλλά προφυλάσσουν από επιμολύνσεις.
Τοπικά αναισθητικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για προσωρινή μείωση του πόνου, σε περίπτωση που είναι ανυπόφορος για τον ασθενή.
Τοπικά κορτικοστεροειδή, συχνά χρησιμοποιούνται για μείωση της έντασης και της διάρκειας του πόνου. Σπάνια η χρήση τους έχει δυσμενείς συνέπειες.
Χρήση Laser
Χρήση ηλεκτροκαυτηριασμού
Κατά διαστήματα έχουν δοκιμαστεί διάφοροι μέθοδοι μείωσης του  χρόνου που απαιτείται για να περάσει η επώδυνη αυτή βλάβη. Δοκιμάστηκαν διάφορα φάρμακα , ηλεκτροκαυτηριασμός, lazer κλπ. Απεδείχθη  ότι δεν μειώθηκε ο χρόνος αλλά σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις λόγω επιμόλυνσης αυξήθηκε .
Στα φαρμακεία κυκλοφορούν διάφορα σκευάσματα (πχ σε μορφή γέλης (gel) ) και διάφορα καλυπτικά των πληγών κλπ προκειμένου όπως λένε να θεραπεύσουν (!!!) και να συντομευόσουν τον χρόνο αποδρομής των ελκύσεων!
Όλα αυτά βοηθούν να μη αισθανόμαστε τόσο έντονα  τα διάφορα συμπτώματα (πόνο , κάψιμο , τσούξιμο κλπ ), αλλά ΔΕΝ θεραπεύουν ούτε συντομεύουν τον χρόνο αποδρομής.
 Μη φαρμακευτικά – πρακτικά  μέσα
Κατά καιρούς έχουν προταθεί και χρησιμοποιηθεί διάφορα πρακτικά μέσα ανακούφισης του πόνου και γενικώς των ενοχλήσεων από τις  άφθες
Τα πιο δοκιμασμένα και με κάποιο σχετικό αποτέλεσμα είναι τα πιο κάτω:
Α) Η τοποθέτηση του ζελέ από το φύλο της  αλόη βέρα 3-4 φορές ημερησίως πάνω στις ελκώσεις. Αν δεν υπάρχει  φρέσκο φύλλο μπορεί να  χρησιμοποιηθεί και χυμός από αλόη.
Β)Τοπική εφαρμογή φύλλων φασκόμηλου ή κρύο αφέψημα φύλλων του 4-5 φορές ημερησίως.
Γ) Τα χρησιμοποιημένα  φακελάκια από πράσινο  ή μαύρο τσάι βρεμένα τοποθετούνται πάνω στην πληγή της άφθας και έχει ως αποτέλεσμα να ανακουφίζει καθώς επίσης  βοηθά την επούλωση(?) .Μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης κρύο τσάι για στοματοπλύσεις  5-6 φορές την ημέρα.
Δ) Διάλυμα μαγειρικής σόδας έχει χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση.
Ε)Χρήση χλιαρού αλατόνερου επίσης ανακουφίζει.
Ζ)  Επιτόπιος εφαρμογή ελαιολάδου επίσης έχει προταθεί.
Η) Και τέλος όσο και αν σας φαίνεται παράξενο τοπική εφαρμογή  καυτερής πιπεριάς. Την  αρχική αίσθηση του καψίματος θα δώσει εν συνεχεία την θέση της  σε ανακούφιση από τον πόνο  λόγω της καψαικίνης που έχει η πιπεριά  .
Όλα αυτά και πολλά άλλα  πρακτικά μέσα μαζί με όλα τα φαρμακευτικά που υπάρχουν απλώς ανακουφίζουν και δεν θεραπεύουν.
ΠΡΟΣΟΧΗ
Ας έχουν  υπ όψιν μας,  ειδικά οι  ηλικίες πάνω από την μέση , όταν εμφανιστεί μια αλλοίωση η οποία έχει όψη άφθας, αλλά δεν υποχωρεί σ ένα μήνα,   καλό είναι να πηγαίνετε για έλεγχο στο οδοντίατρο σας.
Αυτός θα κάνει την διαφοροδιάγνωση.

Ο καρκίνος καραδοκεί και δεν αστειεύεται !
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Σαν συμπέρασμα θα λέγαμε ότι η άφθα είναι μια επώδυνη αλλά αθώα πληγή η οποία μας κάνει την ζωή δύσκολη , την οποία δεν μπορούμε να προλάβουμε και για την οποία δεν υπάρχει φάρμακο . Εν τω μεταξύ αποφύγετε τ΄ αλμυρά( πχ παστά, τουρσιά) , τα ξινά  και τα σκληρά φαγητά.

Χρειάζεται μόνο υπομονή μέχρι να κάνει τον κύκλο της. 


ΥΓ. Η σωστή λέξη είναι άφθα και όχι «άφτρα» όπως κακώς γράφεται .
Η λέξη είναι αρχαία Ελληνική και σημαίνει μικρό έλκος (πληγή ) στο στόμα!

Κείμενο
Κριτσωτάκη Μαρία Ειρήνη
Φοιτήτρια Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Επιμέλεια
Κριτσωτάκης Σταύρος
Χειρ. Οδοντίατρος
___________________________________________________

Εάν σας αρέσει τo Blog μας , κάνετε ένα like και εγγραφή για να ενημερώνεστε ανελλιπώς.

Θα μας βρείτε και στο Facebook με το ίδιο όνομα